Olay: 26 Eylül 2021 tarihinde Aksaray'da çalıştığı inşaatta vinç halatının kopması ve vincin ucunda
bulunan inşaat malzemelerinin üzerine düşmesi sonucu ağır yaralanan işçi, kaldırıldığı hastanede tüm
müdahalelere rağmen kurtarılamayarak hayatını kaybetti. Edinilen bilgiye göre, inşaatta çalışan
Mehmet B. (35), temeli tamamlamak için beton kalıbı yaptığı esnada üzerinden geçen inşaat
malzemesi yüklü vincin halatı koptu.
Vincin taşıdığı inşaat malzemelerinin Mehmet B.'nın üzerine düşmesi sonucu ağır yaralandı. Olayı fark
eden inşaattaki diğer işçiler durumu 112 Acil Çağrı Merkezine bildirdi. İhbar üzerine olay yerine sağlık
ve polis ekipleri sevk edildi. Ağır yaralı işçi ambulansla Aksaray Üniversitesi Eğitim ve Araştırma
Hastanesi Acil Servisine kaldırıldı. Burada tedavi altına alınan Bayrakçı, yapılan tüm müdahalelere
rağmen kurtarılamayarak hayatını kaybetti.
Analiz: Kaza haberine göre yorumlama yaparsak vinç halatının kopmasının nedeni taşıma
kapasitesinin üzerinde malzeme yüklenmesi veya bakımsızlıktan-kontrolsüzlükten halatta
deformasyondan kaynaklı olduğu anlaşılıyor. İnşaat malzemelerinin (yükün) bir yerden başka yere
kule vinç veya mobil vinçle taşınırken altında çalışanların olmaması gerekir. Yüklerin bağlanması
sapancı tarafından (yetkin ve bu konuda eğitim almış kişi ) yapılması gerekir. Ayrıca yüklerin geçtiği
güzergah mümkünse sağlık ve güvenlik işaretleri ile belirlenmelidir. Yükün yerden bağlanıp
kaldırılmasından konulmasına kadar olan süreçte vinç operatörünün, sapancının ve işaretçinin telsizle
etkin bir iletişimin olması lazımdır. Atmosferik şartlar (rüzgar, yağış vb.) göz önünde
bulundurulmalıdır.
Kök sebep olarak yük kaldırma planlarının olmaması, yük kaldırmayla ilgili sapancı ve işaretçi gibi
eğitimli yetin kişilerin olmadığı, vinç bakımların düzgün yapılmadığını, iş izin sistemi eksikliği, denetim
eksikliği, eğitim eksiliğini ile ifade edebiliriz. Güvenli çalışma sistemleri (Safe System Of Work-SSoW)
belirlenmeli planlar hazırlanmalıdır. Acil durum müdahale ekiplerin belirleniş ve yekin olması da
önemli bir husustur.
Halatın kopmasında ve bu kazada; bakım faaliyetlerinin uygun olmaması, denetimlerin yetersizliği,
yük kaldırma prosedürlerinin bulunmaması veya eksik uygulanması, eğitim eksiklikleri gibi kök
sebeplere odaklanılması gerekir. Yüzey sebepler örneğin yüklerin dengesiz bağlanması vincin düzgün
kurulmaması vb. ilk gördüğümüz sebeplerdir. Onların da düzeltilmesi gerekir ama esas olan kök
sebeplerdir. Benzer kazaların yeniden yaşanmaması adına köklerdeki eksiklikler giderilmelidir. Bir ağaç gibi düşünürsek yaprakların (yüzey sebepler) çürüyenlerinin temizlenmesinin eğer ağacın
kökünde çürüme varsa bir anlam ifade etmeyecektir.
NOT: Buradaki öngörüler sadece habere dayanılarak belirlenmiştir. Kaza araştırması ve kök sebep
analizi yapılmalıdır. İlgili inşaat sahasında teşkil edilecek ekiple kazadaki her unsur tek tek
değerlendirilmelidir. Yazımızda yaşanmış olaydan hareketle yük kaldırma operasyonlarında genel iş
sağlığı ve güvenliliği gerekliliklerinden bahsedilmiştir. Mehmet beyi Allah rahmet eylesin ve mekanı
cennet olsun, ailesine sabır diliyorum.